शनिवार, 9 सितंबर 2023

सृष्टि के अध्यात्मिक तत्व।

० परमात्मा - 
१ विश्वात्मा - 
२ प्रज्ञात्मा - परम पुरुष और परा प्रकृति।
३ प्रत्गात्मा (अन्तरात्मा) - पुरुष और प्रकृति ।
४ जीवात्मा - अपर पुरुष जीव और त्रिगुणात्मक अपरा प्रकृति आयु (जीव और आयु)।
५ भूतात्मा - प्राण और धृति (धारयित्व/ रयि)  (देही और अवस्था) ‌।
६ सुत्रात्मा - ओज और आभा/ कान्ति  (रेतधा और स्वधा)।
७ अणुरात्मा - तेज और विद्युत 
(सुत्रात्मा और अणुरात्मा को संयुक्त रूप से आनन्दमय कोष और कारण शरीर भी कहते हैं।)
८ विज्ञानात्मा - चित्त और वृत्ति  (विज्ञान और विद्या)।
९ ज्ञानात्मा - बुद्धि और बोध (मेधा)।
(विज्ञानात्मा और ज्ञानात्मा को संयुक्त रूप से विज्ञानमय कोष और सुक्ष्म शरीर भी कहते हैं।)
१० लिङ्गात्मा - अहंकार और अस्मिता
११ - मनसात्मा - मन और संकल्प।
(लिङ्गात्मा और मनसात्मा को संयुक्त रूप से मनोमय कोष और लिङ्ग शरीर भी कहते हैं।)
१२ स्व।
१३ - स्वभाव।
१४  सात्विक स्वभाव - स्वाहा (वैकारिक स्वभाव)।
  राजस स्वभाव - वषट (तेजस स्वभाव)।
  तामसी स्वभाव - स्वधा(भूतादिक स्वभाव)। 
१५ अधिदेव,अध्यात्म,अधिभूत।

१६ प्राण - इन्द्रियाँ - भूत तन्मात्रा।

१७ कारण शरीर, सुक्ष्म शरीर, लिङ्ग शरीर।

१८ चक्र - संस्थान - सिद्धियाँ।

१९ सुशुम्ना - पिङ्गला- इड़ा ।

                    २० पिण्ड।

कोई टिप्पणी नहीं:

एक टिप्पणी भेजें